In maart 2025 onthulde de Europese Commissie een plan om tegen 2030 tot 800 miljard euro vrij te maken voor defensie en noemde dit “Readiness”. Achter de alarmerende retoriek schuilt de grootste herverdeling van publieke middelen in één generatie: weg van de zaken die gewone Europeanen daadwerkelijk veilig houden, en naar de balansen van wapenproducenten.
Het mechanisme verdient nadere bestudering, omdat het laat zien voor wie dit werkelijk bedoeld is. Het belangrijkste onderdeel, het SAFE-leningsinstrument van 150 miljard euro, werd er doorgedrukt op grond van artikel 122 van het Verdrag, een noodbepaling die het Europees Parlement volledig buiten de besluitvorming houdt. Daarnaast worden de lidstaten uitgenodigd om de “nationale ontsnappingsclausule” in te roepen van juist die begrotingsregels die vijftien jaar lang werden gebruikt om bezuinigingen op pensioenen, ziekenhuizen en scholen te rechtvaardigen.
Bedenk eens wat er met 800 miljard euro allemaal gekocht zou kunnen worden, behalve moordmachines. Het is genoeg om de Europese woningvoorraad te isoleren, de volksgezondheidsstelsels te herstellen die door tien jaar bezuinigingen zijn uitgehold, de groene transitie te financieren die de klimaatwetenschap vereist – en dan is er nog geld over. In plaats daarvan wordt het geld besteed aan raketten, drones en de belofte van nog meer schulden voor de burger, die met verdere bezuinigingen moeten worden afgelost. Elke euro die aan deze bewapening wordt besteed, is een euro die wordt onttrokken aan een toekomst die het waard is om te verdedigen.
Afgezien van chauvinisme, grijpen de voorstanders van herbewapening terug op het discours van banen en groei, een soort militair keynesianisme vermomd als industriële strategie. Maar wapens behoren tot de minst productieve zaken die een staat kan produceren of kopen. Een tank vernietigt als hij wordt gebruikt; ongebruikt roest hij weg. De economische multiplier die voortvloeit uit een ziekenhuis, een school of een spoorlijn, vloeit simpelweg niet voort uit een artilleriegranaat. Wat herbewapening wel betrouwbaar oplevert, is aandeelhouderswaarde voor Rheinmetall, Leonardo en hun trans-Atlantische partners, en een politieke klasse die nu afhankelijk is van de industrie die zij heeft verrijkt.
Dit alles maakt ons ook niet veiliger. De veronderstelling dat een continent vol wapens een continent in vrede is, valt bij het minste contact met de geschiedenis in duigen. Wapenwedlopen leiden niet tot de-escalatie. Een Europa dat zijn toekomst bepaalt aan de hand van militaire paraatheid, raakt verstrikt in de logica van een permanente dreiging, waarin elke buur een gevaar is en elke maatschappelijke eis een luxe die we ons niet kunnen veroorloven. Veiligheid die op oorlog is gebaseerd, is helemaal geen veiligheid.
Er is een andere weg. Echte veiligheid betekent gemeenschappelijke veiligheid: diplomatie die vrede net zo serieus neemt als generaals oorlog, samenwerking in plaats van confrontatie, en overheidsinvesteringen die een fatsoenlijk leven waarborgen. Een continent dat zijn bevolking voedt, huisvest, onderwijst en verzorgt, is echt moeilijker te destabiliseren, veel moeilijker dan een continent dat alleen maar meer staal heeft opgeslagen ten koste van het bovenstaande. Het betekent dat we de valse keuze moeten weigeren die ons wordt voorgeschoteld tussen een weerloos Europa en een gemilitariseerd Europa, en dat we erop moeten staan dat de mensen die voor deze opbouw zullen betalen, inspraak krijgen in de vraag of dit überhaupt gebeurt.
Die weigering heeft een datum en een plaats. Op 14 juni komen vredesbewegingen, vakbonden en burgers uit heel het continent samen in Brussel onder een eenvoudige slogan: Welvaart, geen oorlog. De demonstratie verzamelt zich bij het station Brussel-Noord, het middelpunt van een gedecentraliseerde actiemaand die dezelfde eis naar steden in heel Europa brengt: bezuinig op militaire uitgaven en investeer in plaats daarvan in gezondheidszorg, onderwijs, werk, klimaat en sociale bescherming.
DiEM25 is een van de initiatiefnemers van deze campagne, omdat de vraag die hierin aan de orde wordt gesteld de vraag van dit decennium is: voor wie is Europa bedoeld? Als het antwoord luidt: voor de mensen die hier wonen, dan is die 800 miljard euro van hen: voor hun ziekenhuizen, hun klaslokalen en de toekomst van hun kinderen, en niet voor de balanscijfers van de oorlogsindustrie.
Wilt je op de hoogte blijven van de acties van DiEM25? Meld je hier aan
Do you want to be informed of DiEM25's actions? Sign up here
