Defensiefunctionarissen vertellen de inwoners van Leeuwarden dat ze zich moeten voorbereiden op nachtelijke oefenvluchten. Hun rechtvaardiging? “Vrijheid heeft een prijs.” Het is een cynische slogan die probeert het lawaai van straaljagers te overstemmen met morele chantage.

De vrijheid van brullende motoren 

Vrijheid wordt niet gemeten in decibellen van brullende motoren boven slapende woonwijken. Het wordt gemeten in het vermogen van gemeenschappen om te beslissen wat er boven hun hoofden gebeurt, hoe publiek geld wordt besteed, en of hun levens ondergeschikt worden gemaakt aan een permanente oorlogseconomie.

Slapeloze nachten zonder democratische instemming

De inwoners van Leeuwarden wordt verteld dat ze simpelweg slapeloze nachten, luchtvervuiling en psychologische stress moeten verdragen — zonder debat, zonder democratische instemming, zonder enige serieuze discussie over alternatieven. Intussen betalen we met z’n allen via de “vrijheidsbijdrage” voor al deze oefenvluchten. Dit wordt als onvermijdelijk gepresenteerd: de NAVO eist het, de veiligheid vereist het, einde verhaal. Maar dit is een politieke keuze, geen natuurwet.

Hypocrisie op naverbranders

Europa heeft op papier beloofd de uitstoot te verminderen, transport te elektrificeren en onnodige vluchten uit te faseren. Militaire luchtvaart is een van ’s werelds grootste olieconsumenten, maar blijft een blinde vlek: elke ton straalvliegtuigbrandstof die bij deze “oefeningen” wordt verbrand, ondermijnt dezelfde klimaatdoelen die onze regeringen als ononderhandelbaar bestempelen. De burgerluchtvaart zou waar mogelijk vervangen moeten worden door hogesnelheidstreinen; tegelijkertijd verbranden gevechtsvliegtuigen brandstof boven onze hoofden voor manoeuvres waarvan niemand buiten het ministerie van Defensie het doel behoorlijk kan controleren. Dit is hypocrisie op naverbranders.

Een blinde vlek voor vervuiling

Diezelfde blinde vlek geldt voor vervuiling. Uit het brononderzoek in de Jelsumer Feart is de vliegbasis bevestigd als bron van PFAS-vervuiling, maar er is geen systematische monitoring van het grondwater rond de basis en er zijn geen gegevens over PFAS in drinkwaterbronnen. Het humane biomonitoringsprogramma van het RIVM richt zich op Chemours en de Westerschelde — Leeuwarden valt erbuiten, terwijl dit een van de grootste PFAS-vervuilingen van Nederland is. GGD Fryslân heeft alleen een gebruiksadvies gegeven (niet sproeien, niet zwemmen, niet vissen), maar er is geen systematische gezondheidseffectbeoordeling uitgevoerd voor omwonenden. Als de overheid verwacht dat mensen de lasten van militaire activiteiten dragen, dan moet zij ook monitoren wat die lasten doen met hun gezondheid en die van hun kinderen — en die informatie openbaar maken. Het ministerie moet dit beter oppakken.

Als dit werkelijk over vrijheid ging

Als dit werkelijk over vrijheid ging, zou de eerste stap transparantie en keuzevrijheid zijn. Waarom zijn deze nachtvluchten op deze schaal nodig? Welke concrete diplomatieke inspanningen worden geleverd om te de-escaleren, om een Europese veiligheidsarchitectuur op te bouwen gebaseerd op ontwapening in plaats van intimidatie? Waar is het plan om militaire bewegingen te verminderen, zoals zelfs het EU-klimaatbeleid nu eist, zodat middelen kunnen worden omgeleid naar onze echte noodgevallen: klimaatverstoring, huisvesting, gezondheid, sociale cohesie?

Wat Europa werkelijk nodig heeft

Europa heeft geen behoefte aan meer lawaai, meer straaljagers, meer nep-stoerheid in de lucht boven Friesland. Het heeft de moed nodig om te breken met de NAVO-logica van permanente gereedheid en geconstrueerde angst; de eerlijkheid om te zeggen dat het toevoegen van militaire emissies aan een toch al brandende planeet onverdedigbaar is; en het fatsoen om de gezondheid en vrede van zijn burgers boven het comfort van generaals te stellen.

Onze nachten, ons luchtruim, onze toekomst

De “prijs van vrijheid” in Leeuwarden vandaag wordt bepaald door mensen die die prijs niet zelf zullen betalen. Inwoners hebben elk recht om te zeggen: onze nachten, ons luchtruim, onze toekomst — niet jullie oorlogsspelletjes.

[Reactie op een nieuwsartikel over de COVM-vergadering van maandag, in de Leeuwarder Courant. Titel van het artikel: Donderspeech van Defensie in Leeuwarden: nachtvluchten zijn hard nodig, ’maar wij zijn geen Tata Steel’]

Do you want to be informed of DiEM25's actions? Sign up here