Einde aan het zelfmoordpact! Van de giftige erfenis van de NAVO naar een wereldwijde afrekening

Van de kanalen van Friesland tot de straten van Brussel, van punkzalen tot gemeenteraden, groeit de beweging voor een ontmilitariseerd Europa. En deze maand, onder de vlag van Stop ReArm Europe, laat ze van zich horen

Op 6 juni sprak Ilse Terheggen, coördinator van MERA25 Leeuwarden en kandidaat bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026, tijdens het webinar van Global Women’s United Against NATO (GWUAN) vanuit de schaduw van een van de meest actieve militaire installaties van Noord-Europa. Voorafgaand aan een actiemaand onder de vlag van Stop ReArm Europe was haar boodschap duidelijk: de strijd tegen NATO-uitbreiding is noch abstract noch ver—die vindt plaats in onze wijken, vergiftigt ons water en eist ons verzet.

“Ik spreek tot jullie vanuit Leeuwarden,” vertelde ze het internationale publiek, “een paar kilometer achter mij ligt Vliegbasis Leeuwarden, een van de meest actieve, meest giftige en meest symbolisch belangrijke NATO-militaire locaties in Noord-Europa.”

Wat volgde was niet louter een lokaal klacht, maar getuigenis van een wereldwijd patroon. Van Roemenië tot Noorwegen, van de Baltische staten tot de Middellandse Zee, heeft de militaire infrastructuur van NATO offerzones over het continent uitgesneden—gemeenschappen waar land, water en volksgezondheid worden opgeofferd om “offensieve paraatheid” te handhaven. Terheggens Friesland is zo’n plek. Er zijn talloze anderen.

De machinerie van militarisatie

Vliegbasis Leeuwarden fungeert als frontlinie-NATO-hub, thuisbasis van Nederlandse F-35 stealth-jagers en het 322e Squadron, permanent in paraatheid voor NATO-rapid reaction forces. Tijdens grote oefeningen zoals Ramstein Flag lanceert de basis tot 80 militaire vluchten per dag—jachtvliegtuigen, drones en tankvliegtuigen die de omliggende flats doen schudden en oorlog normaliseren als dagelijkse werkelijkheid.

“De Amerikaanse strijdkrachten zijn hier ingebed,” legde Terheggen uit aan haar wereldwijde publiek. “Amerikaanse F-35’s en helikopter-eenheden worden regelmatig naar Leeuwarden uitgezonden. En deze basis is niet Nederlands, het is NATO. NATO is, natuurlijk, een verlengstuk van de Amerikaanse militaire strategie in Europa.”

Deze observatie raakt de kern van DiEM25’s positie over Europese veiligheid: de eis van ongebondenheid en de afwijzing van een bipolaire wereldorde die Europa behandelt als slagveld tussen concurrerende imperia. Zoals DiEM25’s vredesbeleid stelt, kan ware veiligheid niet worden gebouwd door militaire escalatie of onderwerping aan welke supermacht dan ook—of het nu Washington of Moskou is. Veiligheid vereist demilitarisering, diplomatieke betrokkenheid en het ontmantelen van het militair-industriële complex dat profiteert van permanente spanning ten koste van lokale gemeenschappen.

Het Gift van “Eeuwige Oorlogen”

Wat officiële NATO-communicatie weglaat is de milieu-oorlog die wordt gevoerd tegen lokale bevolkingen. Decennialang gebruikten de militairen brandblusschuim met PFAS—”forever chemicals” die niet afbreken in de natuur. Ze accumuleren in bodem, grondwater, vis, vee en menselijk bloed.

In 2024 vonden waterautoriteiten PFAS-niveaus 900 keer boven de wettelijke limiet in de Jelsumer Faert, een kanaal naast de basis. Sindsdien is vervuiling aangetroffen in omliggende waterwegen, in vis en in lokale kippeneieren. Zwemmen en vissen zijn nu op veel plaatsen verboden. Zoals Terheggen beschrijft, maakt de vliegbasis grote delen van Leeuwarden tot “offerzones”.

Nederland kan zelfs zijn eigen giftige afval niet verwerken—het beschikt niet over verbrandingsovens die deze chemicaliën kunnen vernietigen, dus de vervuilde grond wordt naar België verscheept.

“We exporteren ons gif,” stelde Terheggen. “We outsourcen ons milieumisdrijf.”

Dit is de antimilitaristische analyse in actie: het erkennen dat het militair-industriële complex zijn kosten externaliseert naar arbeidersklasse gemeenschappen en het milieu, terwijl het zijn winsten privatiseert. Het is een systeem dat DiEM25 en MERA25 verwerpen, niet louter uit pacifistische overwegingen, maar ook omwille van ecologische en sociale rechtvaardigheid. Dezelfde logica die het water van Friesland vergiftigt, is de logica die wapenwedlopen aandrijft, proxy-conflicten aanwakkert en echte klimaatactie belemmert.

Wereldwijde solidariteit, lokaal verzet

Terheggens deelname aan het GWUAN-webinar weerspiegelt een groeiende internationale coördinatie onder vrouwen die NATO-uitbreiding weerstaan in heel Europa en daarbuiten. Van IJsland tot Griekenland, van het NATO-hoofdkwartier in Brussel tot de raketbases in Oost-Europa, onthult een netwerk van activisten hoe “veiligheids”retoriek milieuvernietiging, democratische erosie en de omleiding van middelen van sociale behoeften naar militaire hardware maskeert.

Haar eigen verzet neemt meerdere vormen aan. Ze heeft jarenlang gelopen, gemarcheerd en gedemonstreerd naast groepen zoals Geen Ruimte voor Defensie en Vlieg Op. Ze nam deel aan een wandel-, fiets- en skate tocht rondom de hele basis perimeter—”langzaam, geduldig, zichtbaar verzet.” Ze hielp vorig jaar een grote demonstratie organiseren die vredesactivisten, klimaatrechtvaardigheid campagnevoerders en lokale boeren bijeenbracht.

Maar Terheggen geeft ook vorm aan haar politiek door punkmuziek. Ze deelde songteksten van het aankomende album van haar band met het wereldwijde publiek:

NATO power staring up the peaceful skies.

Fighter pilots ready to destroy thousands of lives.

American warheads authorize the threat.

More pollution, more weapons, more war, more murder, more profit.

“Punk is voor mij niet alleen muziek,” legde ze uit. “Het is het geluid van dingen niet accepteren. Het is snel, boos, vrolijk en collectief. Muziek bereikt plaatsen die politieke toespraken niet kunnen bereiken.”

Stop ReArm Europe: Voor welzijn, tegen oorlog

Terheggens getuigenis komt op een cruciaal moment. Terwijl NATO- en EU-instituties militaire uitgaven opvoeren tot Koude Oorlog-niveaus — en miljarden wegleiden van gezondheidszorg, onderwijs en klimaattransitie — kristalliseert grassroots-verzet onder de vlag van Stop ReArm Europe.

Deze maand vinden demonstraties en acties plaats over het hele continent die zich verzetten tegen de militarisering van Europese begrotingen en de escalatie van spanningen die dreigen Europa om te toveren tot een permanente oorlogseconomie. In Leeuwarden zullen Terheggen en een coalitie van lokale organisaties volgende week de straat op gaan, vergezeld door klimaatactivisten, vredes campagnevoerders en boeren—een alliantie die de onlosmakelijkheid van milieurechtvaardigheid van antimilitarisme erkent.

“NATO en de Europese Unie voeren militaire uitgaven op tot niveaus die niet zijn gezien sinds de Koude Oorlog,” waarschuwde ze het GWUAN-publiek. “Ze noemen het veiligheid. Ik noem het een zelfmoordpact met de wapenindustrie.”

DiEM25’s positie is ondubbelzinnig: we verzetten ons tegen de militarisering van Europa, de uitbreiding van NATO en de onderwerping van het Europese buitenlands beleid aan welke imperiale macht dan ook. We eisen een niet-uitgelijnd Europa dat diplomatie, ontmilitarisering en ecologische transitie prioriteit geeft boven wapenwedlopen. We staan aan de zijde van de vrouwen van GWUAN, van de activisten van Leeuwarden en van allen over het continent die weigeren te accepteren dat veiligheid kan worden gebouwd op vergiftigd water en jachtvliegtuigen.

Het geluid van verzet

Terwijl Terheggen zich voorbereidt op de demonstratie van volgende week—repeterend met een koor om muziek naar de straten te brengen—is haar boodschap aan de internationale gemeenschap een van solidariteit en volharding.

“Vliegbasis Leeuwarden is niet zomaar een militaire installatie,” besloot ze in haar GWUAN-toespraak. “Het is een machine die oorlogsparaatheid en milieuvernietiging in gelijke mate produceert. En het vertrouwt op onze stilte. Maar we zijn niet stil. We praten, we marcheren, we zingen en we organiseren.”

Van de kanalen van Friesland tot de straten van Brussel, van punkzalen tot gemeenteraden, groeit de beweging voor een ontmilitariseerd Europa. En deze maand, onder de vlag van Stop ReArm Europe, laat ze van zich horen. Op 12 juni vullen MERA25 Leeuwarden samen met veel andere organisaties de straten van Leeuwarden in protest tegen de toenemende militariseren, de werving van onze jeugd en het vervuilen van onze natuur. Op 14 juni is de hoofdactie van de Stop ReArm Europe-campagne die tientallen Europese organisaties naar Brussel brengt. MERA25 Nederland zal er ook zijn.

 

Do you want to be informed of DiEM25's actions? Sign up here

Klimaathypocrisie boven Friesland

Defensiefunctionarissen vertellen de inwoners van Leeuwarden dat ze zich moeten voorbereiden op nachtelijke oefenvluchten. Hun rechtvaardiging? ...

Lees meer

Israël weigert Erik Edman van DiEM25 en Europese wetgevers de toegang

We moeten Israël ervan weerhouden haar genocide op de Westelijke Jordaanoever voort te zetten

Lees meer

Stop de WoDG: Protest tegen de militarisering van Fryslân

Samen met Fryslân foar Frede gaan we de straat op. In Leeuwarden, op 7 november 2026, onder de donder van de F‑35’s, zeggen we: stop de WoDG, ...

Lees meer

Onze bankrekening is afgesloten. We hebben je nodig.

Onze bank heeft onze rekening opgeheven. We hebben jullie hulp nodig. Doneer nu aan ons noodfonds om ons te helpen deze strijd te winnen.

Lees meer