In een zorgwekkende stap richting meer geslotenheid heeft het kabinet-Schoof, toen nog missionair, besloten om ambtsberichten — de officiële adviezen van de ambtenarij over mensenrechten, veiligheidssituaties en asielgronden — niet langer openbaar te maken. Wat ooit een instrument was voor transparantie en toetsbaarheid, wordt nu achter slot en grendel gestopt, uit het zicht van pers, parlement en samenleving.

DiEM25 in Nederland zegt: dit is een gevaarlijke ontwikkeling. Want waar feiten verdwijnen, groeit willekeur. En waar de overheid haar motieven niet langer hoeft te verantwoorden, verdwijnt de democratische controle.

Ambtsberichten bepalen levens

Ambtsberichten zijn cruciaal. Ze worden gebruikt bij de beoordeling van asielaanvragen en vormen de ruggengraat van het Nederlandse migratiebeleid. Wanneer iemand uit Afghanistan, Eritrea of Syrië asiel aanvraagt, kijkt de IND naar deze rapporten om te bepalen of terugkeer “veilig” is. Juist daarom is transparantie essentieel: burgers, rechters, advocaten en journalisten moeten kunnen toetsen of deze informatie klopt — en of Nederland mensen niet terugstuurt naar marteling of de dood.

Door deze ambtsberichten geheim te houden, maakt het kabinet zich schuldig aan bestuurlijke duisternis. We weten uit het verleden hoe ambtsberichten fouten bevatten, of zelfs politiek gekleurd waren. In 2007 nog bleek uit onderzoek dat het Nederlandse beleid jegens Irakese asielzoekers was gebaseerd op onjuiste en rooskleurige inschattingen. Zonder openbaarheid is zulke correctie onmogelijk.

Democratie verdraagt geen gesloten deuren

Dit besluit past naadloos in een bredere trend van afbraak: het kabinet Schoof, nu demissionair, staat symbool voor technocratisch bestuur zonder transparantie, zonder empathie, zonder verantwoordelijkheid. Een kabinet zonder mandaat, zonder visie, maar mét een gevaarlijke neiging tot autoritaire reflexen.

Geheimhouding wordt gebracht als “efficiëntie” of “veiligheid”, maar is in werkelijkheid een gif voor het publieke debat. Democratie leeft van licht, van discussie, van tegenspraak. Door ambtsberichten te verbergen, ontneemt het kabinet de samenleving het recht om mee te denken, te controleren en te corrigeren.

DiEM25 roept op tot transparantie 

DiEM25 strijdt voor een open, rechtvaardige en democratische samenleving. Daarom vinden wij dat het besluit van het kabinet-Schoof onmiddellijk moet worden teruggedraaid. Ambtsberichten moeten openbaar blijven. Niet omdat wij naïef zijn over staatsbelangen, maar omdat wij geloven dat transparantie het fundament is van vertrouwen.

Wat we nu nodig hebben is geen gesloten bestuur, maar een radicale herwaardering van publieke verantwoordelijkheid. Als overheidsbeleid levens raakt — en dat doet het — dan hoort dat beleid zichtbaar te zijn voor wie het aangaat: de mensen.

Democratie achter gesloten deuren is geen democratie meer. Maak de ambtsberichten openbaar.

Do you want to be informed of DiEM25's actions? Sign up here